35 കിലോമീറ്റർ നീളം, 32 സ്റ്റേഷനുകൾ, ഇന്ത്യയിലെ വമ്പൻ എലിവേറ്റഡ് ഇടനാഴിയുടെ പ്രത്യേകതകൾ

നഗരത്തിലെ തിരക്കേറിയ റോഡിലൂടെ വാഹനങ്ങൾ ഇഴഞ്ഞുനീങ്ങുമ്പോൾ അതിന് മുകളിലൂടെ മറ്റൊരു ലോകം പോലെ മെട്രോ ട്രെയിനുകൾ പായുന്നു. താഴെ വാഹനങ്ങളുടെ നീണ്ട നിര, മുകളിൽ അതിവേഗം ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്തേക്ക് നീങ്ങുന്ന ട്രെയിൻ. നഗരങ്ങളിലെ ഗതാഗതക്കുരുക്കിന് പരിഹാരം കാണാൻ ലോകമെമ്പാടും സ്വീകരിക്കുന്ന എലിവേറ്റഡ് മെട്രോ സംവിധാനത്തിന്റെ കാഴ്ചയാണിത്.ഇന്ത്യയിലെ നഗരഗതാഗത ഭൂപടത്തിൽ വലിയ മാറ്റമുണ്ടാക്കാൻ ലക്ഷ്യമിടുന്ന അത്തരമൊരു പദ്ധതിയാണ് മുംബൈ മെട്രോ ലൈൻ 4, 4A. മുംബൈയിലെ വഡാലയിൽ തുടങ്ങി ഘാട്കോപ്പർ, വിക്രോളി, ഭാണ്ഡുപ്, മുലുണ്ട്, താനെ വഴി ഗായ്മുഖ് വരെ നീളുന്ന ഈ ഇടനാഴിക്ക് ആകെ 35 കിലോമീറ്ററിലധികം നീളമുണ്ട്. 32 സ്റ്റേഷനുകളും പൂർണമായും റോഡിന് മുകളിലൂടെ നിർമിക്കുന്ന പാതയും. മുംബൈയുടെയും താനെയുടെയും യാത്രാസമയം കുറയ്ക്കുക മാത്രമല്ല, നഗരത്തിലെ വിവിധ ഗതാഗത സംവിധാനങ്ങളെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുക കൂടിയാണ് പദ്ധതിയുടെ ലക്ഷ്യം.എന്നാൽ ഇത്രയും വലിയ പദ്ധതി യാഥാർഥ്യമാകാൻ കാത്തിരിക്കുകയാണ് യാത്രക്കാർ. 2025ൽ ട്രയൽ റൺ നടത്തിയിട്ടും ഇതുവരെ പൂർണമായ യാത്രാസർവിസ് ആരംഭിക്കാനായിട്ടില്ല. എന്താണ് ഈ പദ്ധതിയുടെ പ്രത്യേകത? എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇത്രയും വലിയ മെട്രോ ഇടനാഴി നിർമിക്കുന്നത്? വൈകുന്നതിന് പിന്നിലെ കാരണങ്ങൾ എന്തൊക്കെയാണ്?

എന്താണ് എലിവേറ്റഡ് മെട്രോ? റോഡിന് മുകളിൽ മറ്റൊരു റോഡല്ല!

എലിവേറ്റഡ് മെട്രോ എന്നത് റോഡിന് മുകളിലൂടെ തൂണുകളുടെ സഹായത്തോടെ നിർമിച്ച പ്രത്യേക പാതയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന മെട്രോ സംവിധാനമാണ്. ഭൂമിക്കടിയിൽ തുരങ്കം നിർമിക്കുകയോ നിലവിലുള്ള റോഡിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം മെട്രോയ്ക്കായി മാറ്റിവെക്കുകയോ ചെയ്യേണ്ടതില്ല എന്നതാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന പ്രത്യേകത.നഗരത്തിലെ റോഡുകൾക്ക് ഇരുവശത്തുമായി വലിയ തൂണുകൾ സ്ഥാപിക്കുന്നു. ഈ തൂണുകൾക്ക് മുകളിൽ ഉറപ്പുള്ള കോൺക്രീറ്റ് ഗർഡറുകളും സ്ലാബുകളും ഉപയോഗിച്ച് ട്രെയിൻ സഞ്ചരിക്കാനുള്ള പാത നിർമിക്കുന്നു. അതിന് മുകളിലൂടെയാണ് ട്രെയിനുകൾ ഓടുന്നത്. സ്റ്റേഷനുകളും ഈ ഉയർത്തിയ പാതയുടെ ഭാഗമായാണ് നിർമിക്കുന്നത്.

ഗുണം എന്താണ്?

ഭൂമിക്കടിയിൽ കിലോമീറ്ററുകളോളം തുരങ്കം നിർമിക്കുന്നതിനെ അപേക്ഷിച്ച് ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ നിർമാണച്ചെലവും സമയവും കുറയ്ക്കാനാകും. നഗരത്തിലെ ഭൂമിയുടെ ലഭ്യതക്കുറവും വലിയ തടസ്സമാകില്ല. എന്നാൽ ഇതിനായി റോഡുകളിലെ നിർമാണപ്രവർത്തനങ്ങൾ, തൂണുകളുടെ സ്ഥാനം, ഗതാഗത നിയന്ത്രണം, വൈദ്യുതി ലൈനുകൾ തുടങ്ങിയവ കൃത്യമായി കൈകാര്യം ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്.മുംബൈ പോലുള്ള തിരക്കേറിയ നഗരങ്ങളിൽ ഈ സംവിധാനം ഏറെ പ്രയോജനകരമാണ്. കാരണം, റോഡുകൾക്ക് കൂടുതൽ സ്ഥലം കണ്ടെത്താതെ തന്നെ പുതിയൊരു ഗതാഗതപാത സൃഷ്ടിക്കാനാകും.

35 കിലോമീറ്റർ, 32 സ്റ്റേഷനുകൾ

മുംബൈ മെട്രോ ഗ്രീൻ ലൈൻ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ പദ്ധതിക്ക് രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്.മെട്രോ ലൈൻ 4: വഡാല മുതൽ കസാർവഡാവലി വരെ 32.32 കിലോമീറ്റർ. 30 സ്റ്റേഷനുകൾ.മെട്രോ ലൈൻ 4A: കസാർവഡാവലി മുതൽ ഗായ്മുഖ് വരെ ഏകദേശം 2.7 കിലോമീറ്റർ. രണ്ട് സ്റ്റേഷനുകൾ.ഇവ രണ്ടും ചേരുമ്പോൾ ഏകദേശം 35.2 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള ഇടനാഴിയായി മാറും.ഈ പാതയുടെ റൂട്ട് പരിശോധിച്ചാൽ പദ്ധതിയുടെ പ്രാധാന്യം കൂടുതൽ വ്യക്തമാകും. വഡാലയിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് ഘാട്കോപ്പർ, വിക്രോളി, ഭാണ്ഡുപ്, മുലുണ്ട് എന്നിവിടങ്ങളിലൂടെ താനെയിലേക്ക് എത്തും. തുടർന്ന് ത്രീ ഹാത്ത് നാക്ക, കാഡ്ബറി ജങ്ഷൻ, മാജിവാഡ, കാപൂർബാവ്ഡി, ഘോഡ്ബന്ദർ റോഡ് മേഖലകൾ കടന്ന് കസാർവഡാവലിയിലെത്തും. അവിടെനിന്ന് ഗായ്മുഖിലേക്കാണ് ലൈൻ 4A നീളുന്നത്.അതായത് കിഴക്കൻ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളെയും താനെയെയും ഒരൊറ്റ മെട്രോ ഇടനാഴിയിലൂടെ ബന്ധിപ്പിക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യം.

ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും നീളം കൂടിയ എലിവേറ്റഡ് മെട്രോ എന്ന വിശേഷണം ഇപ്പോഴില്ല. എന്നാൽ ഭാവിയിൽ നിർദിഷ്ട മെട്രോ ലൈൻ 11 കൂടി ബന്ധിപ്പിച്ച് വഡാല മുതൽ ദക്ഷിണ മുംബൈയിലെ ഛത്രപതി ശിവാജി മഹാരാജ് ടെർമിനസ് വരെ ഏകദേശം 58 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള ഇടനാഴിയാക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യം. അങ്ങനെ പൂർത്തിയായാൽ ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും നീളം കൂടിയ എലിവേറ്റഡ് മെട്രോ ഇടനാഴിയെന്ന നേട്ടത്തിലേക്ക് എത്താനാകും.

ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത നീളം മാത്രമല്ല!

35 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള പാത എന്നത് മാത്രമല്ല പദ്ധതിയുടെ ആകർഷണം. നഗരത്തിലെ നിലവിലുള്ള ഗതാഗത സംവിധാനങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന രീതിയിലാണ് ഇതിന്റെ രൂപകൽപ്പന.മുംബൈയിലെ ലോക്കൽ ട്രെയിനുകൾ, മോണോറെയിൽ, മറ്റ് മെട്രോ പാതകൾ എന്നിവയുമായി യാത്രക്കാർക്ക് ബന്ധപ്പെടാൻ കഴിയുന്ന തരത്തിൽ ഇന്റർചേഞ്ച് സൗകര്യങ്ങൾ ഒരുക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യം.ഉദാഹരണത്തിന്, താനെയിൽ നിന്ന് മുംബൈയുടെ മറ്റൊരു ഭാഗത്തേക്ക് പോകാൻ ഒരാൾക്ക് ഇപ്പോൾ റോഡ് യാത്രയും ലോക്കൽ ട്രെയിനും ഉൾപ്പെടെ ഒന്നിലധികം സംവിധാനങ്ങളെ ആശ്രയിക്കേണ്ടിവരാം. മെട്രോ ശൃംഖല വികസിക്കുന്നതോടെ യാത്രയുടെ വിവിധ ഘട്ടങ്ങൾ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കാനാകും.

ആറ് കോച്ചുകളുള്ള ട്രെയിൻ

ഈ പാതയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന മെട്രോ ട്രെയിനുകളിലും ആധുനിക സംവിധാനങ്ങളുണ്ട്. ആറ് കോച്ചുകളുള്ള ട്രെയിനുകളാണ് പ്രാരംഭ പരിശോധനകളിൽ ഉപയോഗിച്ചത്. യാത്രക്കാർക്ക് അടിയന്തരമായി ജീവനക്കാരുമായി ബന്ധപ്പെടാനുള്ള സംവിധാനം, തീപിടിത്തം തിരിച്ചറിയാനുള്ള ഉപകരണങ്ങൾ, യാത്രക്കാരെ അറിയിക്കാനുള്ള ഡിസ്‌പ്ലേയും ശബ്ദ സംവിധാനവും എന്നിവയും ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്.മറ്റൊരു ശ്രദ്ധേയമായ സാങ്കേതികവിദ്യയാണ് റീജനറേറ്റീവ് ബ്രേക്കിങ്.സാധാരണ ട്രെയിനുകൾ ബ്രേക്ക് ചെയ്യുമ്പോൾ ചലനോർജത്തിന്റെ വലിയൊരു ഭാഗം താപമായി നഷ്ടപ്പെടും. എന്നാൽ റീജനറേറ്റീവ് ബ്രേക്കിങ് സംവിധാനത്തിൽ ബ്രേക്ക് ചെയ്യുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന ഊർജത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം വൈദ്യുതിയാക്കി തിരിച്ചുപിടിച്ച് ഉപയോഗിക്കാനാകും. ഇതിലൂടെ ഊർജ ഉപഭോഗം കുറയ്ക്കാം.MMRDAയുടെ ട്രയൽ റൺ വിശദീകരണത്തിൽ ഈ സംവിധാനത്തിലൂടെ ഏകദേശം 30 ശതമാനം വരെ ഊർജലാഭം ലക്ഷ്യമിടുന്നതായി വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

യാത്രാസമയം 75 ശതമാനം വരെ കുറയുമോ?

താനെയിലെയും ഘോഡ്ബന്ദർ റോഡ് മേഖലയിലെയും യാത്രക്കാർക്ക് ഏറ്റവും വലിയ പ്രശ്നം ഗതാഗതക്കുരുക്കാണ്. ഓഫീസുകളിലേക്കും വ്യാപാരകേന്ദ്രങ്ങളിലേക്കും പോകുന്നവർക്ക് ചെറിയ ദൂരം പോലും പിന്നിടാൻ ഏറെ സമയം വേണ്ടിവരാറുണ്ട്. മെട്രോ വന്നാൽ റോഡിലെ വാഹനത്തിരക്കിനെ ആശ്രയിക്കാതെ യാത്ര ചെയ്യാനാകും. MMRDAയുടെ കണക്കനുസരിച്ച് നിലവിലെ റോഡ് യാത്രയുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ യാത്രാസമയം 50 മുതൽ 75 ശതമാനം വരെ കുറയ്ക്കാൻ പദ്ധതിക്ക് കഴിയും.2031ഓടെ ലൈൻ 4ൽ മാത്രം പ്രതിദിനം 12.13 ലക്ഷം യാത്രക്കാരെ കൈകാര്യം ചെയ്യാനാകുമെന്നാണ് അധികൃതരുടെ പ്രവചനം. മറ്റ് ഗതാഗത സംവിധാനങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധം, ട്രെയിനുകളുടെ സർവീസ് ഇടവേള, യാത്രക്കാരുടെ എണ്ണം തുടങ്ങിയവയെ ആശ്രയിച്ചായിരിക്കും യഥാർഥ പ്രയോജനം.

ഇത്ര വലിയ പദ്ധതി എന്തുകൊണ്ട് വൈകുന്നു?

പദ്ധതിയുടെ നിർമാണം പല ഘട്ടങ്ങളിലായാണ് നടക്കുന്നത്. ട്രാക്കുകളും തൂണുകളും നിർമിച്ചാൽ മാത്രം മെട്രോ സർവീസ് ആരംഭിക്കാനാകില്ല. സ്റ്റേഷനുകൾ, വൈദ്യുതി വിതരണം, സിഗ്നലിങ്, സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ, ട്രെയിനുകളുടെ പരീക്ഷണം എന്നിവയെല്ലാം പൂർത്തിയാകണം.2026 ഓഗസ്റ്റ് 31 വരെയുള്ള MMRDAയുടെ ഔദ്യോഗിക കണക്കനുസരിച്ച് ലൈൻ 4ൽ തൂണുകളുടെയും അനുബന്ധ നിർമാണങ്ങളുടെയും ഭൂരിഭാഗവും പൂർത്തിയായിട്ടുണ്ട്. ഡെക്ക് സ്ലാബ് നിർമാണം 92 ശതമാനവും യു ഗർഡർ സ്ഥാപിക്കൽ 94 ശതമാനവും പൂർത്തിയായിരുന്നു. എന്നാൽ നിർമാണ പുരോഗതി ഉയർന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം സർവീസ് തുടങ്ങാൻ കഴിയില്ല.2026 ഫെബ്രുവരിയിൽ മുലുണ്ടിൽ നിർമാണത്തിലിരുന്ന മെട്രോ പാതയുടെ പാരപ്പറ്റ് ഭാഗം തകർന്ന് റോഡിലേക്ക് വീണ് ഒരാൾ മരിക്കുകയും മൂന്ന് പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഇതോടെ സുരക്ഷാ പരിശോധനകൾ ശക്തമാക്കുകയും നിർമാണ മേൽനോട്ടത്തിൽ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.2025 സെപ്റ്റംബർ 22ന് ഗായ്മുഖ് മുതൽ വിജയ് ഗാർഡൻ വരെയുള്ള 4.4 കിലോമീറ്റർ ഭാഗത്താണ് ആദ്യ ട്രയൽ റൺ നടത്തിയത്. പദ്ധതിയുടെ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ഗായ്മുഖ് മുതൽ കാഡ്ബറി ജങ്ഷൻ വരെയുള്ള 10.5 കിലോമീറ്റർ ഭാഗം തുറക്കാനാണ് ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. ഏറ്റവും പുതിയ പ്രഖ്യാപനമനുസരിച്ച് 2026 ഡിസംബറാണ് ഇതിനായി മുന്നോട്ടുവെച്ചിരിക്കുന്ന സമയപരിധി. എന്നാൽ അന്തിമ സുരക്ഷാ അനുമതികൾ ലഭിച്ചശേഷം മാത്രമേ യാത്രക്കാർക്കായി തുറക്കാനാകൂ.അതേസമയം, ഇത്രയും വലിയ പദ്ധതികൾക്ക് നിർമാണച്ചെലവ്, പരിപാലനം, വൈദ്യുതി ഉപഭോഗം, യാത്രക്കാരുടെ എണ്ണം തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളും പ്രധാനമാണ്. വലിയ നിക്ഷേപം നടത്തിയിട്ടും യാത്രക്കാർ കുറവാണെങ്കിൽ സാമ്പത്തികമായി പദ്ധതി പ്രതീക്ഷിച്ച നേട്ടം നൽകണമെന്നില്ല.35 കിലോമീറ്ററിലധികം നീളമുള്ള ഈ ഗ്രീൻ ലൈൻ പൂർണമായി പ്രവർത്തനക്ഷമമാകുമ്പോൾ മുംബൈയുടെയും താനെയുടെയും യാത്രാരീതിയിൽ വലിയ മാറ്റം പ്രതീക്ഷിക്കാം.

കൊച്ചി മെട്രോയും എലിവേറ്റഡ് മെട്രോ തന്നെ; പിന്നെ എന്താണ് വ്യത്യാസം?

എലിവേറ്റഡ് മെട്രോ എന്ന ആശയം പുതിയതല്ല. കൊച്ചി മെട്രോയുടെ നിലവിലുള്ള ആലുവ–തൃപ്പൂണിത്തുറ പാതയും പൂർണമായും ഉയർന്ന തൂണുകൾക്ക് മുകളിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. റോഡിന് മുകളിലൂടെ നിർമിച്ച മെട്രോ പാതയിലൂടെ ട്രെയിനുകൾ ഓടുന്നു എന്നതാണ് എലിവേറ്റഡ് മെട്രോയുടെ അടിസ്ഥാന സവിശേഷത.കൊച്ചി മെട്രോയുടെ നിലവിലുള്ള പാതയ്ക്ക് ഏകദേശം 28 കിലോമീറ്റർ ദൈർഘ്യവും 25 സ്റ്റേഷനുകളുമുണ്ട്. അതിനാൽ മുംബൈ–താനെ മെട്രോയുടെ പ്രത്യേകത പാത ഉയരത്തിൽ നിർമിച്ചതാണെന്നതല്ല; അതിന്റെ കൂടുതൽ ദൈർഘ്യവും മുംബൈയിലെ വിശാലമായ നഗരമേഖലകളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന രീതിയുമാണ്.

പിന്നെ മുംബൈ–താനെ മെട്രോയ്ക്ക് എന്താണ് പ്രത്യേകത?

കൊച്ചി മെട്രോയുടെ നിലവിലുള്ള പാതയേക്കാൾ ഏകദേശം ഏഴ് കിലോമീറ്റർ കൂടുതലാണ് മുംബൈ മെട്രോ ലൈൻ 4, 4A എന്നിവയുടെ സംയോജിത ദൈർഘ്യം. ലൈൻ 4-ന് 32.32 കിലോമീറ്ററും 30 സ്റ്റേഷനുകളുമുണ്ട്. ഗൈമുഖ് വരെയുള്ള ലൈൻ 4A കൂടി ചേരുമ്പോൾ ആകെ ദൈർഘ്യം ഏകദേശം 35.2 കിലോമീറ്ററും സ്റ്റേഷനുകളുടെ എണ്ണം 32-ഉം ആകും.എന്നാൽ ദൈർഘ്യം മാത്രമല്ല ഈ പദ്ധതിയുടെ പ്രാധാന്യം. മുംബൈയിലെ വഡാല മുതൽ താനെയിലെ കാസർവഡാവലി, ഗൈമുഖ് മേഖലകളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഈ ഇടനാഴി സെൻട്രൽ റെയിൽവേ, മോണോറെയിൽ, മറ്റ് മെട്രോ ലൈനുകൾ തുടങ്ങിയ ഗതാഗത സംവിധാനങ്ങളുമായി യാത്രക്കാർക്ക് ബന്ധപ്പെടാനുള്ള സൗകര്യവും ഒരുക്കും. തിരക്കേറിയ മുംബൈ–താനെ മേഖലയിൽ റോഡ് ഗതാഗതത്തെ ആശ്രയിക്കുന്നത് കുറയ്ക്കുകയാണ് പദ്ധതിയുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങളിലൊന്ന്.